Case Study – Modernizacja systemu SCADA w ZWiK Grodzisk Mazowiecki

Modernizacja SCADA w branży wod-kan: Wizualizacja i archiwizacja procesów z wykorzystaniem rozwiązań Proficy w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w Grodzisku Mazowieckim

Systemy SCADA stanowią serce nowoczesnych przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Zapewniają nieprzerwaną kontrolę nad procesami uzdatniania wody i oczyszczania ścieków, działając w trybie 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.

Jak zaktualizować kluczowe środowisko SCADA, dostosować je do wymogów cyberbezpieczeństwa dyrektywy NIS2 i jednocześnie ograniczyć niedostępność systemu do absolutnego minimum?

Poznaj historię udanej modernizacji systemu SCADA, opartego na oprogramowaniu Proficy iFIX i Proficy Historian w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Grodzisku Mazowieckim, zrealizowanej przez inżynierów VIX Automation.

Wyzwanie: Infrastruktura krytyczna i ciągłość pracy 24/7

Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Grodzisku Mazowieckim dostarcza 2,5 mln m³ wody rocznie i może się pochwalić siecią wodociągową o długości prawie 400 km. Sieć kanalizacyjna, której historia sięga okresu przed II wojną światową liczy ponad 220 km. Spółka świadczy usługi łącznie dla 4 gmin.

Przy tak rozległej infrastrukturze krytycznej standardowe podejście do prac serwisowych, polegające na długotrwałym wyłączeniu systemu na czas prac, nie wchodziło w grę. Kluczowym wyzwaniem projektu była migracja złożonej aplikacji SCADA (obejmującej logikę, sterowniki, alarmy i komunikację) przy ograniczeniu przerwy w działaniu systemu do absolutnego minimum.

Cel modernizacji systemu SCADA

ZWiK Grodzisk Mazowiecki od wielu lat rozwija środowisko SCADA o w oparciu o globalny standard przemysłowy – oprogramowanie z rodziny Proficy. Celem bieżącego etapu prac przeprowadzonego z VIX Automation była nie tylko aktualizacja wersji oprogramowania, ale przede wszystkim strategiczne przygotowanie zakładu na wyzwania przyszłości:

• podniesienie wersji oprogramowania SCADA: aktualizacja Proficy iFIX oraz Proficy Historian do najnowszych wersji
• niezawodność i skalowalność systemu SCADA: stabilne środowisko, gotowe na dalszy rozwój bez konieczności przebudowy architektury
• budowa niezależności inżynierskiej: wdrożenie dedykowanej stacji deweloperskiej, która umożliwia pracownikom ZWiK Grodzisk Mazowiecki samodzielną rozbudowę ekranów synoptycznych i aplikacji bez angażowania zewnętrznych serwisantów
• zapewnienie ciągłości i pewności logowania danych: gwarancja bezstratnej archiwizacji danych procesowych oraz zdarzeń alarmowych
• zgodność z Dyrektywą NIS2 i cyberbezpieczeństwo: dostosowanie architektury IT/OT do rygorystycznych wymogów prawnych dotyczących ochrony infrastruktury krytycznej
• długofalowa ochrona inwestycji: objęcie środowiska oficjalnym planem wsparcia Acceleration Plan, gwarantującym stały dostęp do poprawek bezpieczeństwa i nowych wydań systemów Proficy

Przebieg prac wdrożeniowych

Kluczem do sukcesu projektu okazała się skrupulatna organizacja prac na środowiskach testowych oraz wieloetapowa strategia migracji. Zamiast ryzykownej operacji bezpośrednio na żywej tkance systemu, zespół VIX Automation przygotował i przetestował nową strukturę przed jej ostatecznym wdrożeniem na obiektach.

Co dokładnie obejmował zakres wdrożenia?

• migracja środowiska (w tym serwerów, klientów oraz logiki systemu z przeniesieniem konfiguracji, baz danych, alarmów, rysunków synoptycznych oraz driverów komunikacyjnych) do aktualnych wersji oprogramowania Proficy
• rozwój architektury klient-serwer wraz z uporządkowaniem środowiska
• optymalizacja interfejsu operatorskiego: ujednolicenie i uporządkowanie aplikacji operatorskich
• rozbudowa modułu raportowania: wdrożenie integracji z wtyczką Excel Add-in oraz raportowania w formacie HTML, ułatwiającego szybką analizę parametrów operacyjnych z dowolnego poziomu organizacji.
• szkolenie kadry inżynierskiej: Praktyczne warsztaty dla zespołu ZWiK Grodzisk Mazowiecki z zakresu obsługi Proficy Historian oraz narzędzi analitycznych.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. 1. Czy modernizacja systemu SCADA wymaga zatrzymania pracy zakładu?
      Bezpieczna modernizacja systemu SCADA w obiektach infrastruktury krytycznej wymaga zastosowania sprawdzonych procedur migracyjnych. Prace przygotowawcze, w tym przenoszenie baz danych, rysunków synoptycznych i logiki sterowania, realizuje się na środowiskach testowych i serwerach przejściowych. Dzięki temu ewentualny czas przełączenia i niedostępności systemu jest ograniczony do absolutnego minimum, co pozwala na bezpieczne utrzymanie ciągłości procesów.
   2. Jak wybrać system SCADA dla przedsiębiorstwa wod-kan?
      System SCADA dla branży wod-kan powinien zapewniać niezawodną pracę 24/7, bezpieczeństwo danych, możliwość integracji z istniejącą infrastrukturą oraz dalszy rozwój systemu. VIX Automation od lat wspiera przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, pracując z platformą Proficy, która jest wykorzystywana w ponad 3 500 instalacjach tej branży na całym świecie. Przy wyborze rozwiązania warto uwzględnić nie tylko funkcjonalność systemu, ale także doświadczenie integratora i możliwość długoterminowego utrzymania środowiska.
   3. Czy można zmodernizować system SCADA wdrożony wcześniej przez inną firmę?
      Tak. Modernizacja istniejących systemów przemysłowych często wymaga analizy zastanej architektury, konfiguracji oraz aplikacji. VIX Automation realizuje projekty rozbudowy i aktualizacji działających systemów SCADA, również tych, które były pierwotnie wdrażane przez innych integratorów.
   4. Jakie korzyści daje program Acceleration Plan?
      Program wsparcia Acceleration Plan gwarantuje stały dostęp do najnowszych wersji oprogramowania Proficy, bieżących poprawek bezpieczeństwa oraz wsparcia technicznego producenta. Zapobiega to powstawaniu tzw. długu technologicznego i pozwala utrzymać system w zgodności z normami cyberbezpieczeństwa.
   5. Po co aktualizować system SCADA, jeśli nadal działa poprawnie?
      Działający system nie zawsze oznacza, że jest on efektywny, bezpieczny i objęty wsparciem producenta. Modernizacja pozwala ograniczyć ryzyko awarii, korzystać z najnowszych aktualizacji oraz przygotować środowisko do dalszego rozwoju. Jest również ważnym elementem dostosowania infrastruktury do rosnących wymagań w zakresie cyberbezpieczeństwa, w tym Dyrektywy NIS2.